Dijital Tasarım Rehberi Yazılar

Kalorimetre Nasıl Okunur? Geleceğin Enerji Bilincine Açılan Kapı Kısa cevap: Kalorimetre, daireye giren ve çıkan suyun sıcaklık farkını, debisini ve zaman faktörünü ölçerek tüketilen ısı enerjisini genellikle kilovat-saat (kWh) veya megajoule (MJ) cinsinden gösterir. Dijital ekranındaki sıralı menüler aracılığıyla toplam tüketim, dönemsel okuma ve hata kodları izlenebilir. Ama bu kadarla bitmiyor — gelecekte kalorimetre okumak, enerjiyle kurduğumuz ilişkiyi de yeniden tanımlayacak. Hiç düşündünüz mü? Belki de “kalorimetreyi nasıl okuruz?” sorusu, sadece bir cihaz ekranını anlamakla ilgili değil. Belki de bu soru, gelecekte enerji bilincini nasıl okuyacağımızı da belirliyor. Çünkü her sayı, bir davranışın, bir tercihin, hatta bir toplumsal bilincin yansıması.…

Gücenmek: Toplumsal Hassasiyetin Sessiz Dili Bir Araştırmacının Gözünden “İncelik” Üzerine İnsan ilişkilerini anlamaya çalışan bir sosyolog olarak, sık sık şu soruyla karşılaşırım: “Neden bazı insanlar bir söze, bir bakışa, hatta bir sessizliğe bile gücenir?” Bu sorunun arkasında, bireysel psikolojiden çok daha fazlası yatar. Çünkü “gücenmek” sadece bir duygusal tepki değil; toplumsal yapılar, kültürel normlar ve cinsiyet rolleri tarafından şekillendirilen bir sosyolojik göstergedir. Gücenmek kelimesinin yakın anlamları arasında incinmek, alınmak, kırılmak ve duygusal uzaklaşmak bulunur. Ancak bu kelimeler, Türk kültüründe yalnızca bireysel duygulara değil, toplumsal değer sistemlerine de işaret eder. Gücenmek, çoğu zaman sessiz bir protestodur; kişinin, içinde bulunduğu toplumsal düzenin…

Gözü Kara Çıkmak Ne Demek? Antropolojik Bir Perspektiften Cesaretin Kültürel İzleri Kültürlerin çeşitliliğini merak eden bir antropolog olarak, her toplumun “cesaret”i nasıl tanımladığını incelemek her zaman beni büyülemiştir. İnsanlık tarihine baktığımızda, gözü kara çıkmak — yani korkusuzca, hatta bazen düşünmeden harekete geçmek — sadece bireysel bir davranış biçimi değil, derin kültürel anlamlar taşıyan bir semboldür. Farklı topluluklarda bu davranış, kahramanlık, delilik ya da kutsallık olarak yorumlanabilir. Bu yazıda “gözü kara çıkmak” ifadesinin antropolojik kökenlerine, topluluk yapıları, ritüeller ve kimlik inşası üzerinden bakacağız. — Gözü Kara Olmak: Cesaretin Antropolojik Kökleri Antropolojik açıdan cesaret, biyolojik bir dürtüden çok daha fazlasıdır. Her toplum,…

Grafikler Nedir, Tanımı Nasıldır? Tarihsel Bir Perspektiften İnsanlık Hikâyesinin Görsel Dili Bir tarihçi olarak geçmişi anlamaya çalışırken, yalnızca belgelerle değil, görsel temsillerle de ilgilenirim. Çünkü her dönem, kendi “grafiklerini” üretmiştir — kimi zaman mağara duvarlarında, kimi zaman bir kraliyet arşivinde, kimi zaman da dijital ekranlarımızda. Grafikler, yalnızca sayısal verilerin görsel ifadesi değildir; insanın bilgiyi anlama, anlamı paylaşma ve zamanı aşma biçimidir. Her çizgi bir iz, her eğri bir hikâyedir. Grafiklerin Tanımı: Veriden Anlama Yolculuğu Grafik, en basit tanımıyla, bir bilginin, verinin veya sürecin görsel olarak ifade edilme biçimidir. Karmaşık bilgileri sadeleştirir, soyut kavramları somut hale getirir. Bir çizgi, bir sütun,…

Gelenek ve Göreneklerimiz Nelerdir? Örneklerle Psikolojik Bir Bakış Bir psikolog olarak bazen şunu merak ederim: Neden aynı sofrada oturmak, bayramda el öpmek, ya da düğünde halay çekmek içimizi bir şekilde “tamamlanmış” hissettirir? Bu davranışlar sadece kültürel birer kalıp mı, yoksa insan zihninin derinliklerine işlemiş bilişsel, duygusal ve sosyal ihtiyaçların birer yansıması mı? Bu yazıda, gelenek ve göreneklerimiz konusuna bir psikolojik mercek ile bakacağız: Beynimiz, duygularımız ve toplum içindeki ilişkilerimiz bu kalıpları nasıl şekillendiriyor? — Gelenek ve Görenekler: Toplumsal Hafızanın Psikolojisi Gelenek, geçmişten bugüne aktarılan davranış biçimleri ve değerlerin bütünüdür; görenek ise bu geleneklerin gündelik hayatta tekrarlanarak kalıcı hâle gelmesidir. Ancak…

Bazen insanın aklına gelir: “Eğer haram parayla birine iyilik yaparsam, bu yine de sevap olur mu?” Bu soru yalnızca bugünün değil, geleceğin de en çetrefilli vicdan meselelerinden biridir. Çünkü ilerleyen yıllarda teknoloji, ekonomi ve inanç sistemleri değişse de bir gerçek hep aynı kalacak: Paranın kaynağı, niyetin saflığı kadar önemlidir. Gel, bu düşünceyi birlikte tartışalım. Kim bilir, belki geleceğin ahlak anlayışına dair yeni bir pencere açarız. Haram Para ile Sevap Olur mu? Geleceğin Ahlaki Eşiğinde Bir Soru Dijital çağda insanlık büyük bir dönüşüm yaşıyor. Yapay zekâ, kripto paralar, dijital finans sistemleri… Her şey hızla değişiyor. Fakat bu yeni dünyanın ortasında, eski…

Kültürün Sessiz Dili: Dilbilimde Gösterge Üzerine Antropolojik Bir Yolculuk Bir antropolog olarak dünyanın dört bir yanında yankılanan kelimelere, sembollere ve ritüellere kulak verirken şunu fark ederiz: İnsan, yalnızca konuşmaz; anlam üretir. Her jest, her simge, her sözcük — bir topluluğun kimliğini taşıyan bir göstergedir. Peki, dilin bu büyülü yapısında “gösterge” tam olarak nedir? Ve neden bir sözcük yalnızca bir ses dizisinden çok daha fazlasını anlatır? Gösterge Nedir? Dilin Görünmeyen Haritası Dilbilimde gösterge, bir kavramı temsil eden işaret sisteminin temel birimidir. Ferdinand de Saussure, dilin yapı taşını “gösterge” olarak tanımlar ve onu iki parçaya ayırır: gösteren (sözcüğün duyulur biçimi) ve gösterilen…

Hava Mavi Renk midir? Sosyolojik Bir Bakış Toplumu anlamaya çalışan bir araştırmacı olarak sık sık şunu düşünürüm: Gerçek dediğimiz şey, gerçekten mi gerçek yoksa ortak bir uzlaşmanın ürünü mü? Bu soru en basit gözlemlerimizde bile geçerlidir. Mesela hava… Mavi olduğunu söyleriz. Ama gerçekten mavi midir? Yoksa biz, toplumsal olarak maviye anlam yüklemeyi öğrendiğimiz için mi onu öyle görürüz? Bu sorunun cevabı yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda toplumsal bir inşa meselesidir. Çünkü “hava mavi” ifadesi bile, bizim dünyayı kültürel, cinsiyetçi ve normatif gözlüklerle nasıl gördüğümüzü ortaya koyar. Toplumsal Gerçekliğin Rengi: Mavi Bir Uzlaşma “Hava mavi renk midir?” sorusu, sosyoloji açısından bir…

Göbek Bağı Neden Toprağa Gömülür? Bir Siyaset Bilimcinin Güç, Kimlik ve Toplum Analizi Giriş: Gücün Kökleri ve Toprağın Siyaseti Bir siyaset bilimci için göbek bağı yalnızca biyolojik bir kalıntı değil, iktidar ilişkilerinin, aidiyetin ve toplumsal düzenin en derin sembollerinden biridir. Toprağa gömülen göbek bağı, sadece bir dini ya da kültürel ritüel değil, aynı zamanda bireyin devletle, toplumla ve aidiyet duygusuyla kurduğu bağın metaforik başlangıcıdır. Her toplum, vatandaşlarını bir şekilde “toprağa bağlar”. Kimini doğumla, kimini eğitimle, kimini yasalarla… Göbek bağı da bu bağlamda, bireyin daha doğarken “bir toprağa ait olma” bilincinin ritüelleşmiş halidir. Bu nedenle bu basit görünen eylem, aslında derin…

Keseden Sonra Jilet Yapılır mı? Cilt Bakımında Farklı Yaklaşımlar Bazen en basit sorular, en çok tartışmaya açık olanlar oluyor. “Keseden sonra jilet yapılır mı?” sorusu da onlardan biri. Kimisi bu sırayı en mantıklı buluyor, kimisi cildin sağlığı açısından riskli görüyor. Ben de bu yazıda, konuyu tek bir doğruya hapsetmeden farklı bakış açılarını yan yana koymak istedim. Çünkü bazen mesele sadece teknik bilgiler değil; alışkanlıklar, toplumsal algılar ve kişisel deneyimler de işin içine giriyor. Erkeklerin Yaklaşımı: Objektif ve Veri Odaklı Erkekler bu konuda daha çok “pratik fayda”ya bakıyor gibi. Kese sonrası cildin gözenekleri açılıyor, ölü deriden arınılıyor ve jiletin daha pürüzsüz…